LCA in aanbestedingen GWW

Waarom LCA een aanbesteding sterker maakt

In GWW-aanbestedingen draait het om onderbouwde keuzes. LCA maakt zichtbaar waar de milieu-impact ontstaat en wat het effect is van alternatieven. Dat helpt opdrachtgevers om eisen scherp te formuleren, en aannemers om hun voorstel overtuigend te onderbouwen.

Een LCA is daarbij geen extra toets, maar een stuurinstrument. Wie het vroeg inzet, kan varianten ontwikkelen die zowel technisch als milieukundig scoren. Meer achtergrond vind je op LCA in de GWW.

MKI als beoordelingscriterium

MKI wordt vaak gebruikt in EMVI/BPKV. Het geeft een eenduidig criterium, maar alleen als de onderliggende LCA consistent is. Daarom is het belangrijk om de spelregels expliciet te maken: systeemgrenzen, levensduur en databronnen. Dat voorkomt dat je appels met peren vergelijkt.

In de praktijk word je beloond door een lagere MKI te laten zien dan waar de opdrachtgever mee rekent. Dat is deels het spel van zo duurzaam mogelijke producten toepassen, maar óók van zoveel mogelijk milieuwinst boeken binnen de spelregels (Bepalingsmethode, PCR en aanbestedingsleidraad). Zijn die spelregels onduidelijk, te breed of verkeerd, dan ontstaat papieren verduurzaming. Juist dat maakt het onderscheid in aanbestedingen en tenders: begrijpen welke speelruimte je krijgt of geeft, die benutten waar het kan en tegelijk signaleren waar het wringt zodat de verduurzaming ook in de praktijk landt.

Timing: vroeg sturen of laat optimaliseren

De meeste impactwinst zit in de vroege ontwerpkeuzes. Daarom hoort LCA al in de tenderfase of vaak al voor de tenderfase aan tafel. Wie pas na ontwerp start, kan vaak alleen nog binnen bestaande kaders optimaliseren.

Variantenstudies en scenario’s

In aanbestedingen gaat het zelden om één ontwerp. Variantenstudies helpen om keuzes te onderbouwen: materialen, onderhoudsstrategieën en hergebruikscenario’s. Een variantenstudie is het moment om te sturen op zowel MKI als uitvoerbaarheid.

Met goede EPD-data en NMD-verwijzingen wordt de vergelijking betrouwbaar. Lees meer over productdata op EPD & normen.

Checklist: LCA/MKI in de tenderfase

Een praktische checklist voor teams die LCA/MKI inzetten in tenders:

• Zijn de spelregels/kaders goed gedefinieerd?
• Welke rekenregels gelden voor de bepaling van de MKI? Bepalingsmethode? PCR?
• Welke versies van de databronnen moeten gebruikt worden voor de bepaling van de MKI?
• Welke levenscyclusfases moeten worden meegenomen?
• Welke materialen en/of producten moeten worden meegenomen in de berekening?
• Waar ligt het MKI zwaartepunt van het werk?

Voor verdieping kun je ook het artikel Wat zegt milieu-impact echt? lezen.

Veelgestelde vragen

1. Waarom wordt MKI gebruikt in EMVI/BPKV?

Omdat het een meetbare, eenduidige waarde geeft. Het werkt alleen goed als de LCA-onderbouwing helder is.

2. Hoe voorkom je appels-met-peren vergelijkingen?

Door systeemgrenzen, levensduur en data vast te leggen in de uitvraag. Consistente uitgangspunten zijn cruciaal.

3. Is LCA verplicht in aanbestedingen?

Dat verschilt per opdrachtgever. Wel neemt het belang snel toe, vooral bij duurzaamheidsdoelstellingen. Vanaf 2027 zal er een wetgeving gelden dat Asfalt en Beton aan een MKI eis moeten voldoen.

4. Wanneer start je met een LCA in tenderfase?

Zo vroeg mogelijk, dus bij bekendwording van de tenderstukken om het speelveld duidelijk te hebben of vanuit opdrachtgevers kant zo vroeg mogelijk in het ontwerp.

5. Welke rol spelen EPD’s?

EPD’s leveren gevalideerde productdata en maken de MKI onderbouwd zonder bedrijfsgevoelige informatie prijs te geven. In tegenstelling tot productspecifieke LCA's die wel bedrijfsgevoelige informatie weergeven. EPD's zijn daarom vaak ook een must voor aanbestedingen.

6. Hoe werkt de Bepalingsmethode?

De Bepalingsmethode beschrijft hoe je MKI berekent en welke data je mag gebruiken. Dat zorgt voor uniformiteit.

7. Kun je MKI gebruiken als gunningscriterium?

Ja, mits het goed is ingebed in de beoordeling. Zonder duidelijke spelregels wordt het kwetsbaar.

8. Wat is de relatie met CO₂-prestatieladder?

De ladder gaat over organisatie-emissies, LCA gaat over projectimpact. Ze vullen elkaar aan.

9. Hoe groot moet een variantenstudie zijn?

Dat hangt af van de tender en de tijd. Zelfs twee varianten kunnen al waardevolle sturing geven.

10. Hoe ga je om met onzekerheden in data?

Maak aannames expliciet en kies conservatieve waarden. Transparantie is belangrijker dan perfectie.

11. Wat betekent dit voor leveranciers?

Leveranciers met goede EPD’s leveren bewijsbare impactreductie. Dat helpt aannemers bij hun inschrijving.

12. Waar vind ik meer achtergrond?

Bekijk MKI-berekeningen en Methodiek voor verdere verdieping.