MKI-berekening in de GWW

Wat is een MKI-berekening?

De Milieukostenindicator (MKI) zet de milieubelasting van een ontwerp of product om in één geldwaarde. In de GWW is dat handig, omdat opdrachtgevers en aannemers varianten zo kunnen vergelijken. De MKI is geen los scorebord, maar de samenvatting van een LCA met duidelijke aannames, systeemgrenzen en rekenregels.

Een goede MKI-berekening legt die aannames bloot: welke levensduur geldt, welke onderhoudsstrategie is gekozen, welke databronnen zijn gebruikt en volgens welke bepalingsmethode is gerekend. Zonder die context zegt een getal weinig. Daarom hoort MKI altijd thuis naast de inhoudelijke onderbouwing uit LCA in de GWW.

Van data naar MKI: de bouwstenen

Een MKI-berekening staat of valt met betrouwbare data. In de GWW draait het vaak om een combinatie van generieke data uit de EcoInvent of NMD, specifieke productdata via EPD’s en projectspecifieke aannames. De rekenregels zijn vastgelegd in de Bepalingsmethode, met EN 15804 als belangrijkste norm voor productdata.

Hoe een MKI-berekening in de praktijk werkt

In de praktijk doorloop je een aantal vaste stappen. Dat begint met het afbakenen van de scope en eindigt met een onderbouwde MKI-waarde die je kunt uitleggen aan alle betrokkenen.

1. Scope & functionele eenheid

Wat vergelijk je precies? Een wegvak, een brugdek, of een onderhoudsstrategie? Het bepalen van de functionele eenheid voorkomt dat je appels met peren vergelijkt.

2. Dataselectie en modellering

Je kiest passende datasets uit Ecoinvent en/of de NMD en vult aan met EPD’s waar dat kan. Belangrijk is dat de data past bij de gekozen scope en dat PCR-vereisten worden gevolgd.

3. Doorrekening en interpretatie

De LCA-berekening leidt tot milieu-impact per categorie, waarna de MKI deze samenvat. De interpretatie is cruciaal: waar ontstaat de impact en welke keuze drukt die het meest?

Waar MKI in aanbestedingen het verschil maakt

In tenders en EMVI/BPKV is MKI vaak een meetbaar criterium. Maar het gewicht ligt niet alleen in het eindcijfer. Een goed onderbouwde MKI maakt de keuze uitlegbaar en verdedigbaar richting opdrachtgever en beoordelingscommissie. Dat vraagt om transparantie over databronnen, aannames en systeemgrenzen.

Wil je weten hoe je MKI strategisch inzet in een aanbesteding? Lees meer op LCA in aanbestedingen.

Koppeling met EPD’s, EN 15804 en PCR

Productdata uit EPD’s maken een MKI-berekening sterker, omdat het samenvattingen zijn van (gevalideerde) LCA’s volgens de gehanteerde rekenmethode (bijvoorbeeld de Bepalingsmethode) en de juiste PCR. Daarmee worden varianten eerlijker vergelijkbaar, mits de systeemgrenzen gelijk zijn.

Meer context over EPD’s en normen vind je op EPD & normen. We leggen daar uit hoe je omgaat met verificatie, modules en NMD-acceptatie.

MKI per rol: wie heeft welke vragen?

Opdrachtgever

Opdrachtgevers willen een MKI die vergelijkbaar en toetsbaar is. Dat vraagt om duidelijke eisen in de uitvraag en inzicht in de onderliggende keuzes. Daarover denken we graag mee vanuit onze onafhankelijke expertise.

Aannemer

Aannemers willen weten waar de meeste winst zit of zijn genoodzaakt puur te zoeken naar de laagste MKI waarde vanuit een aanbesteding. Een MKI-berekening kan dan als stuurmiddel dienen: varianten doorrekenen, aannames scherp zetten en het verhaal richting opdrachtgever onderbouwen.

Leverancier

Leveranciers gebruiken MKI om productdata zichtbaar te maken in projecten. Een consistente koppeling tussen EPD, NMD en projectdata maakt het verschil tussen een goede score en een geloofwaardige score.

Veelgestelde vragen

1. Wat is het verschil tussen MKI en LCA?

LCA is de analyse van milieueffecten. MKI is de vertaling daarvan naar één geldwaarde. Zonder de LCA-context is een MKI-waarde niet goed te duiden.

2. Welke normen zijn leidend?

In de GWW is op nationaal gebied veelal de Bepalingsmethode leidend met aanvullend de PCR's (bijvoorbeeld PCR Asfalt). Internationaal is met name de EN 15804 +A2 leidend.

3. Kan ik een MKI zonder EPD maken?

Ja, met generieke NMD-data kan dat. Maar EPD’s maken resultaten specifieker en vaak beter onderbouwd.

4. Hoe bepaal je de levensduur?

De levensduur wordt gekozen op basis van projectafspraken of richtlijnen. Het belangrijkste is dat alle varianten dezelfde levensduur hanteren.

5. Wat is de rol van de NMD?

De NMD levert generieke en merkspecifieke data en daarnaast beheerder van de Bepalingsmethode. Het is vaak de basis voor MKI-berekeningen in GWW-projecten.

6. Hoe ga je om met ontbrekende data?

Dan werk je met conservatieve aannames en documenteer je deze. Transparantie is belangrijker dan precisie zonder onderbouwing.

7. Is MKI verplicht in aanbestedingen?

Dat verschilt per opdrachtgever. In de GWW is MKI wel een veelgebruikt criterium, vooral bij duurzaamheidsdoelen. Vanaf 2027 zal er een wettelijke verplichting komen op MKI eisen voor Asfalt en Beton.

8. Hoe voorkom je schijnoptimalisatie?

Door uitgangspunten gelijk te houden en de LCA-resultaten achter de MKI te analyseren. Zo zie je of de winst echt is.

9. Kun je MKI’s van projecten vergelijken?

Alleen als de scope, levensduur en systeemgrenzen hetzelfde zijn. Anders zijn de cijfers niet goed vergelijkbaar.

10. Wat doet een onafhankelijke adviseur?

Een onafhankelijke partij bewaakt de rekenregels, checkt data en maakt het proces toetsbaar. Dat geeft vertrouwen bij alle betrokkenen.

11. Wanneer levert MKI de meeste sturing op?

In de vroege ontwerpfase. Dan kun je nog varianten aanpassen voordat de keuzes vastliggen.

12. Waar vind ik extra uitleg?

Lees het artikel Wat is MKI? of bekijk onze Methodiek voor het volledige proces.